Kosmos
Delta Aquariden 2026
In de nacht van dinsdag 28 op woensdag 29 juli 2026 bereiken de Delta Aquariden hun piek — maar dit keer is het geen topjaar. De Maan is rond die datum vrijwel vol en blijft het grootste deel van de nacht aan de hemel staan, waardoor alleen de allerhelderste meteoren door het maanlicht heen breken. Toch is het de moeite van het proberen waard: de zwerm heeft een ongewoon brede, vlakke piek, en wie geduld heeft wordt na maanondergang alsnog beloond.
Wat zijn de Delta Aquariden?
De Delta Aquariden zijn al sinds 1849 bekend als jaarlijkse meteorenzwerm. Ze zijn actief van half juli tot in augustus en bereiken hun maximum rond 29 juli, met rond het piekmoment naar schatting 18 meteoren per uur als de radiant precies in het zenit zou staan. De deeltjes die de zwerm veroorzaken worden vermoedelijk geleverd door komeet 96P/Machholz, mogelijk een overblijfsel van een grotere komeetkern die al in het eerste millennium van onze jaartelling uiteenviel. De meteoren zelf zijn relatief traag voor een zwerm — ze bewegen met zo'n 41 kilometer per seconde de dampkring in — en laten vaak lange, heldere sporen na.
De radiant, het punt waar de meteoren schijnbaar vandaan komen, ligt in het sterrenbeeld Waterman (Aquarius). Dat sterrenbeeld staat vanuit Nederland nooit erg hoog: rond 4 uur 's nachts, wanneer de radiant zijn hoogste punt bereikt, staat hij nog maar op zo'n 21 graden boven de zuidelijke horizon. Daardoor is deze zwerm vanaf onze breedtegraad altijd al een bescheiden schouwspel vergeleken met bijvoorbeeld de Perseïden in augustus.
Waarom is 2026 geen topjaar?
Dit jaar wordt de zwerm overschaduwd door een vrijwel volle Maan, die het grootste deel van de nacht boven de horizon staat en met haar licht de zwakkere meteoren wegvaagt. Pas als de Maan rond 4:04 uur ondergaat, wordt de hemel echt donker — maar dan is het ook al bijna ochtendschemering (rond 5:15 uur) en niet lang daarna, om 5:55 uur, komt de zon al op. Er blijft dus maar een smal venster van pikdonkere hemel over. In dat venster is, door de Delta Aquariden alleen, gemiddeld zo'n één meteoor per uur te verwachten vanuit Nederland; tel je sporadische meteoren en andere kleine zwermen mee die eind juli ook actief zijn, dan kom je op ongeveer 1 tot 5 vallende sterren per uur.
Het voordeel van de Delta Aquariden is wel hun brede piek: gedurende zo'n veertien dagen rond het maximum is nog ruim de helft van het topaantal meteoren zichtbaar, en zelfs tot drieëntwintig dagen voor en na de piek zijn losse exemplaren te herkennen. Is de pieknacht bewolkt, dan heb je dus nog volop andere kansen in de dagen ervoor en erna — al neemt het aantal per dag verder van het maximum wel geleidelijk af.
De oneindigheid in perspectief
- Elke meteoor die je ziet is een stukje kometenstof dat mogelijk al sinds het eerste millennium van onze jaartelling door de ruimte zwerft, en dat in een fractie van een seconde verdampt op zo'n 80 tot 120 kilometer hoogte boven je hoofd.
- Komeet 96P/Machholz zelf doet er ongeveer vijf jaar over om één rondje om de zon te maken — veel korter dan de meeste kometen, waardoor hij bij elke passage weer nieuw materiaal achterlaat langs zijn baan.
- De radiant in Aquarius staat zo laag boven onze horizon dat je eigenlijk naar het zuidelijk halfrond kijkt: daar, dichter bij de evenaar, staat dezelfde zwerm veel hoger aan de hemel en is het schouwspel aanzienlijk indrukwekkender.
Veelgestelde vragen
Wanneer is de piek van de Delta Aquariden in 2026?
In de nacht van dinsdag 28 op woensdag 29 juli 2026, met het maximum rond 3 uur 's nachts.
Waarom zijn de Delta Aquariden dit jaar lastig te zien vanuit Nederland?
Door een vrijwel volle Maan die het grootste deel van de nacht aan de hemel staat en de zwakkere meteoren overstraalt. Pas na maanondergang, rond 4:04 uur, wordt de hemel echt donker.
Waar komen de Delta Aquariden vandaan?
Vermoedelijk uit het stofspoor van komeet 96P/Machholz. De radiant ligt in het sterrenbeeld Waterman en staat vanuit Nederland laag aan de zuidelijke hemel.