Kosmos
Komeet 10P/Tempel 2026
Begin augustus 2026 bereikt komeet 10P/Tempel zowel zijn perihelium (2 augustus) als zijn dichtste nadering tot de aarde (3 augustus, op ongeveer 61 miljoen kilometer) — de beste kans in 5,36 jaar om deze Jupiter-familie-komeet te pakken te krijgen. Met een geschatte magnitude van 8 tot 10 wordt het geen spektakel voor het blote oog zoals comet NEOWISE in 2020, maar met een verrekijker of kleine telescoop vanaf een donkere plek is hij binnen bereik.
Wat is 10P/Tempel precies?
10P/Tempel — ook bekend als Tempel 2, niet te verwarren met de door ruimtesondes bezochte komeet 9P/Tempel 1 — werd op 4 juli 1873 ontdekt door de Duitse astronoom Wilhelm Tempel vanaf het Observatorium van Marseille. Het is een kortperiodieke komeet uit de zogeheten Jupiter-familie: zijn baan om de zon duurt 5,36 jaar, met een perihelium-afstand van 1,418 AE en een aphelium-afstand van 4,71 AE. Sinds de ontdekking is de komeet bij vrijwel elke terugkeer waargenomen, wat hem tot een van de best gevolgde periodieke kometen maakt.
In tegenstelling tot zijn naamgenoot 9P/Tempel 1 — doelwit van NASA's Deep Impact-missie (2005) en Stardust-NExT (2011) — is 10P/Tempel nooit door een ruimtesonde bezocht. Alles wat we van deze komeet weten komt van grondtelescopen.
Waarom is deze passage bijzonder?
Rond 2 augustus bereikt 10P/Tempel perihelium (het dichtste punt bij de zon) terwijl hij door het sterrenbeeld Steenbok (Capricornus) trekt; op 3 augustus, tijdens de dichtste nadering tot de aarde, schuift hij net over de grens naar de Zuidelijke Vis (Piscis Austrinus). Rond dat moment verplaatst de komeet zich zo'n halve graad per dag — ongeveer de breedte van de volle maan — tegen de sterrenachtergrond.
Voor waarnemers op noordelijke breedte, zoals Nederland, staat de komeet half augustus rond 3 uur 's nachts nog maar 30 tot 40 graden boven de zuidelijke horizon en zakt hij daarna snel verder weg, terwijl hij ook geleidelijk verzwakt. Tegen half september 2026 is hij naar verwachting al onder magnitude 10 gezakt. De nieuwe maan van 12 augustus levert een donkere hemel, maar dan is 10P/Tempel voor noordelijke waarnemers alweer lastiger — het gunstigste venster ligt dus in de eerste dagen van augustus.
De oneindigheid in perspectief
- 10P/Tempel doet er 5,36 jaar over om één rondje om de zon te maken — sinds de vorige nadering tot de aarde is hij twee keer langs Jupiter's baan geweest en weer teruggekeerd.
- Op 61 miljoen kilometer lijkt de komeet "dichtbij", maar dat is nog altijd zo'n 160 keer de afstand aarde-maan.
- Wilhelm Tempel ontdekte deze komeet in 1873 met een simpele visuele telescoop, vanuit Marseille — 153 jaar en zo'n 28 omlopen later volgen we hem nog altijd, nu met dezelfde soort instrumenten die amateurastronomen ook vandaag gebruiken.
Veelgestelde vragen
Wanneer is komeet 10P/Tempel het best te zien in 2026?
Rond perihelium op 2 augustus en de dichtste nadering tot de aarde op 3 augustus 2026, bij de hoogste geschatte magnitude (8-10).
Kun je 10P/Tempel met het blote oog zien?
Nee — daarvoor is hij te zwak. Een verrekijker of kleine telescoop en een donkere hemel zijn nodig.
Hoe vaak keert 10P/Tempel terug?
Elke 5,36 jaar: een kortperiodieke Jupiter-familie-komeet, ontdekt in 1873 door Wilhelm Tempel.