Kosmos
12 juli 2022: Webbs eerste beelden overtuigen de wereld
Na jaren van bouwen, een adembenemende lancering en zes maanden bikkelspannende commissioning kreeg de wereld op 12 juli 2022 eindelijk te zien waarvoor de James Webb-ruimtetelescoop was gebouwd. NASA maakte tijdens een live-uitzending vanuit het Goddard Space Flight Center de eerste volledige set kleurenbeelden en spectroscopische data openbaar — het bewijs dat de duurste en krachtigste ruimtetelescoop ooit precies deed wat beloofd was, en meer.
Eén dag eerder al een voorproefje
Officieel stond de onthulling gepland voor 12 juli, maar op 11 juli 2022 kreeg het publiek al een voorproefje: president Joe Biden toonde in het Witte Huis het eerste van de vijf beelden, het zogeheten Webb Deep Field van sterrenstelselcluster SMACS 0723. In een belichting van ruim twaalf uur — samengesteld uit opnames op verschillende infraroodgolflengtes — ving Webb duizenden sterrenstelsels, sommige met licht dat al dertien miljard jaar onderweg was. Het was in één klap het diepste en scherpste infraroodbeeld van het heelal dat ooit was gemaakt.
De volgende dag, 12 juli, volgde de rest: NASA, de Europese ruimtevaartorganisatie ESA en de Canadese CSA maakten samen vier aanvullende beelden en datasets openbaar tijdens een uitzending vanuit Goddard Space Flight Center in Maryland.
De vijf beelden die de toon zetten
Samen vormden de vijf releases een compacte demonstratie van alles wat Webb kan: kijken naar het vroegste heelal, de atmosfeer van verre planeten ontleden, en het leven en sterven van sterren in ongekend detail vastleggen.
- SMACS 0723 (Webb's First Deep Field) — het diepste infraroodbeeld van het heelal tot dan toe, met sterrenstelsels vervormd en versterkt door een zwaartekrachtslens.
- WASP-96 b — het transmissiespectrum van een exoplaneet-atmosfeer, met een duidelijke handtekening van waterdamp: het eerste gedetailleerde moleculaire bewijs van zijn soort met Webb.
- Zuidelijke Ringnevel — een planetaire nevel waarin een stervende ster zijn buitenste gaslagen afwerpt, in twee golflengtes tegelijk vastgelegd.
- Stephans Kwintet — een groep van vijf sterrenstelsels in een kosmisch gedrang, in Webbs grootste beeld tot dan toe: een mozaïek van bijna duizend losse opnames.
- De "Cosmic Cliffs" in de Carinanevel — een reliëf van gas en stof dat lijkt op een bergketen, in werkelijkheid de rand van een gigantische holte vol pasgeboren sterren.
Waarom deze dag ertoe bleef doen
Webb ging op 25 december 2021 de ruimte in en moest daarna, op ruim anderhalf miljoen kilometer van de aarde, in complete eenzaamheid zijn eigen spiegel ontvouwen en uitlijnen — een proces met honderden stappen die stuk voor stuk moesten slagen, zonder mogelijkheid tot reparatie ter plekke. De beelden van 12 juli 2022 waren het bewijs dat dat allemaal was gelukt: geen testkaart, maar wetenschap van publicatiekwaliteit, klaar om leerboeken te herschrijven.
Veelgestelde vragen
Wanneer maakte NASA de eerste Webb-beelden openbaar?
Op 12 juli 2022, met een voorproefje — het Deep Field van SMACS 0723 — al op 11 juli via het Witte Huis.
Welke vijf beelden werden vrijgegeven?
Het Deep Field van SMACS 0723, het spectrum van exoplaneet WASP-96 b, de Zuidelijke Ringnevel, Stephans Kwintet en de Cosmic Cliffs in de Carinanevel.
Waarom was het Deep Field zo bijzonder?
Het was in twaalf uur belichtingstijd het diepste en scherpste infraroodbeeld van het heelal ooit, met sterrenstelsels van dertien miljard jaar oud.