Verre Objecten
Centaurus A
Een sterrenstelsel met een litteken dwars over zijn gezicht — het bewijs van een kosmische botsing die nog altijd zichtbaar is. Centaurus A is het dichtstbijzijnde stelsel met een duidelijk actieve kern: in het hart huist een superzwaar zwart gat dat materie opslokt en stralingsjets de ruimte in schiet, tot ver buiten het zichtbare stelsel.
Wat zie je hier?
De donkere band die dwars over het stelsel loopt, bestaat uit gas en stof van een kleiner spiraalstelsel dat honderden miljoenen jaren geleden met Centaurus A botste en versmolt. Dat overgebleven materiaal vormt nu nieuwe sterren in een chaotische, onregelmatige structuur, heel anders dan de nette spiraalarmen van stelsels zoals de onze.
Rond het centrale zwarte gat draait een gloeiend hete schijf van materie; een deel daarvan ontsnapt niet naar binnen, maar wordt juist in twee tegengestelde jets de ruimte in geschoten, zichtbaar in radio- en röntgenstraling tot ver buiten het zichtbare stelsel.
De oneindigheid in perspectief
- Het licht dat je van Centaurus A ziet, vertrok zo'n 12 miljoen jaar geleden — ruim voordat de eerste voorlopers van de mens op aarde verschenen.
- De botsing die de opvallende stofband veroorzaakte, gebeurde vermoedelijk honderden miljoenen jaren geleden — wij zien nu pas, met vertraging van miljoenen jaren licht, hoe die botsing zich langzaam afwikkelt.
- Centaurus A is een van de helderste radiobronnen aan de hemel; radiotelescopen zoals de VLA en ALMA bestuderen de jets die het zwarte gat uitstoot al decennialang.