Verre Objecten

Hartnevel

Een infraroodmozaïek toont twee bubbelvormige, roodgekleurde gaswolken naast elkaar tegen een sterrenveld: de Hartnevel en, rechtsonder, de kleinere Zielnevel.
De Hartnevel (linksboven) naast haar buurvrouw de Zielnevel, samen in beeld gebracht door NASA's Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE). De infraroodblik van WISE maakt het stof en gas van beide nevels goed zichtbaar.Beeld: NASA/JPL-Caltech/UCLA (publiek domein)

Een wolk van gloeiend waterstofgas, zo groot dat je er honderden zonnestelsels in kwijt zou kunnen — en toevallig precies de vorm van een hart. De Hartnevel staat, samen met haar buurvrouw de Zielnevel, hoog in het najaarssterrenbeeld Cassiopeia. William Herschel ontdekte haar al in 1787, maar het is vooral moderne astrofotografie die haar karakteristieke vorm en diepe rode kleur echt laat zien.

Wat zie je hier?

De Hartnevel — met de catalogusnaam IC 1805, ook wel Sharpless 2-190 genoemd — is een emissienevel: een wolk van vooral waterstofgas die zelf licht geeft. De energie daarvoor komt van een kleine groep extreem hete, jonge sterren in het centrum, bekend als de sterrenhoop Melotte 15. Hun ultraviolette straling ioniseert het omringende gas, waardoor het in een diepe rode gloed oplicht — hetzelfde proces dat ook de Orionnevel en de Rozettennevel hun kleur geeft.

De karakteristieke hartvorm ontstaat door donkere stofbanen die het gas doorsnijden en gedeeltelijk verduisteren. Vanwege die contouren wordt de nevel in sommige oudere gidsen ook de "Running Dog Nebula" genoemd. Op zo'n 2,5 graad afstand aan de hemel ligt haar kleinere buurvrouw, de Zielnevel (Westerhout 5) — samen vormen ze het bekende "Heart and Soul"-complex dat op de WISE-opname hierboven in één beeld past.

De oneindigheid in perspectief

  • Het licht op deze foto vertrok ongeveer 7.500 jaar geleden — ruim voordat de piramides van Gizeh werden gebouwd.
  • De nevel is aan de hemel zo'n 150 boogminuten groot: vijf keer breder dan de volle maan, ook al is ze met het blote oog vanaf de aarde vrijwel onzichtbaar.
  • In het hart van de nevel worden op dit moment nog steeds nieuwe, massieve sterren geboren — sterren die zelf ooit weer hun eigen omgeving zullen doen opgloeien.