Verre Objecten
Rode Spinnevel
In het hart van deze nevel gloeit een van de heetste sterren die we kennen — een witte dwerg met een oppervlaktetemperatuur tot een kwart miljoen graden Kelvin, die met zijn verzengende sterrenwind golven van gas opstuwt zo groot als ons hele planetenstelsel. De Rode Spinnevel (NGC 6537) staat zo'n 3.000 lichtjaar van ons vandaan in het sterrenbeeld Boogschutter.
Wat zie je hier?
NGC 6537 werd op 15 juli 1882 ontdekt door de Amerikaanse astronoom Edward Charles Pickering. Het is een tweelobbige (bipolaire) planetaire nevel: het laatste hoofdstuk in het leven van een ster die ooit vergelijkbaar was met onze zon. De centrale ster heeft haar buitenlagen afgeworpen en is nu blootgelegd als een extreem hete, compacte kern — een witte dwerg met een geschatte oppervlaktetemperatuur tussen de 150.000 en 250.000 kelvin, een van de heetste sterren die we kennen. Recente infraroodmetingen van de James Webb-ruimtetelescoop kwamen uit op zo'n 160.000 kelvin.
Die hete ster blaast een snelle sterrenwind de ruimte in — naar schatting rond de 300 kilometer per seconde — die frontaal botst op trager gas dat de ster in een eerder stadium al had uitgestoten. Die botsing veroorzaakt supersone schokgolven die het gas verhitten en laten oplichten, met golfstructuren die volgens NASA tot wel 100 miljard kilometer hoog zijn: meer dan zeshonderd keer de afstand tussen de aarde en de zon. De precieze afstand tot NGC 6537 is overigens onzeker — schattingen in de vakliteratuur lopen uiteen van ongeveer 1.900 tot 8.000 lichtjaar, met circa 3.000 lichtjaar als veelgebruikte middenschatting.
De oneindigheid in perspectief
- Het licht dat je nu ziet, vertrok ongeveer 3.000 jaar geleden — rond de tijd van het Nieuwe Rijk van het oude Egypte.
- De golven van gloeiend gas zijn zo'n 100 miljard kilometer hoog — als je bij de zon zou beginnen, reikte zo'n golf tot ver voorbij de baan van Neptunus, keer op keer over.
- Ooit was de centrale ster een gewone ster zoals de onze. Dit is, in een veel extremere vorm, een voorproefje van hoe elke zonachtige ster ooit haar leven beëindigt.