Verre Objecten
Sombrerostelsel
Een brede band van kosmisch stof omgordt dit stelsel als de rand van een sombrero — en verstopt daarbinnen een zwart gat van naar schatting een miljard zonsmassa's. Het Sombrerostelsel (Messier 104) staat bijna precies op zijn kant ten opzichte van de aarde, waardoor die stofrand en de heldere, bolvormige kern er extra dramatisch uitzien. Franse komeetjager Pierre Méchain ontdekte het in 1781; William Herschel merkte er in 1784 al de donkere band in op die we nu een stofring noemen.
Wat zie je hier?
Het stelsel telt zo'n 800 miljard zonsmassa's en meet ongeveer 50.000 lichtjaar in doorsnee — ruim de helft van onze Melkweg. Die brede, donkere ring is niet leeg: het is een schijf van gas en stof, gezien van bijna precies opzij, waarin ooit sterren zijn gevormd. De heldere bol erboven en eronder is de centrale bulge, een dichte verzameling veel oudere sterren die het stelsel zijn karakteristieke vorm geeft.
Rond die kern cirkelt een uitzonderlijk rijke zwerm van bijna 2.000 bolvormige sterrenhopen — zo'n tien keer meer dan de Melkweg er heeft. En middenin, verscholen achter al dat stof, bevindt zich een zwart gat met een massa van ongeveer een miljard zonnen: een van de zwaarste die we in onze kosmische achtertuin kennen.
De oneindigheid in perspectief
- Het licht dat je nu ziet vertrok 28 miljoen jaar geleden — lang voordat er ook maar één mensachtige op aarde rondliep.
- Om dat zwarte gat in het midden waar te nemen, moet je dwars door een stofring kijken die zelf al tienduizenden lichtjaren dik is — het beeld dat je ziet, is een optelsom van licht dat al die lagen doorkruiste.
- De bijna 2.000 bolhopen om het stelsel behoren tot de oudste structuren die er bestaan: sommige zijn 10 tot 13 miljard jaar oud, bijna zo oud als het heelal zelf.