Kosmos
Voyager 1: de verste boodschapper van de mensheid
De raket die Voyager 1 de ruimte in moest schieten, kwam tijdens de lancering tot op 3,5 seconden na door zijn brandstof heen. Op 5 september 1977 om 8:56 uur lokale tijd steeg de sonde toch veilig op vanaf Kennedy Space Center in Florida, zestien dagen na zijn tweelingsonde Voyager 2. Op 5 september 2026 is dat 49 jaar geleden — en Voyager 1 is inmiddels het verste mensgemaakte object ooit, onderweg naar een nieuw record dat het dit najaar bereikt.
Later gelanceerd, toch als eerste bij Jupiter
Voyager 1 vertrok als tweede van de twee tweelingsondes, maar kreeg een snellere, kortere route naar Jupiter en Saturnus mee dan Voyager 2. Daardoor haalde Voyager 1 zijn eigen tweelingsonde op 19 december 1977 alsnog in — en werd het de eerste van de twee die bij de reuzenplaneten aankwam. Op 5 maart 1979 vloog Voyager 1 tot op 349.000 kilometer langs Jupiter en ontdekte daarbij een dun ringstelsel rond de planeet én actief vulkanisme op de maan Io — destijds de eerste keer dat vulkanische activiteit ooit buiten de aarde werd waargenomen. Op 12 november 1980 volgde de scheervlucht langs Saturnus, waarna Voyager 1 op een pad werd gestuurd dat het definitief uit het vlak van de planeten zou brengen — met als prijs dat de sonde nooit meer langs Uranus of Neptunus kon vliegen, taken die daardoor bij Voyager 2 terechtkwamen.
De eerste mensgemaakte pionier tussen de sterren
Op 25 augustus 2012 verliet Voyager 1 de heliopauze — de rand van de "zeepbel" van zonnewind rond ons zonnestelsel — en werd daarmee het eerste mensgemaakte object dat interstellaire ruimte bereikte. Meer dan tien jaar later stuurt de sonde nog altijd data terug, met nog maar twee van haar oorspronkelijke instrumenten in bedrijf om het schaars geworden stroombudget van de verouderende plutonium-generatoren te ontzien. Aan boord bevindt zich, net als bij Voyager 2, de Golden Record: een gouden grammofoonplaat met muziek, natuurgeluiden en groeten in 55 talen, voor het geval de sonde ooit door iets anders dan lege ruimte wordt gevonden.
De oneindigheid in perspectief
- Voyager 1 werd gebouwd voor een missie van vier jaar — en stuurt 49 jaar later nog altijd signalen terug, met een technologie uit de jaren zeventig.
- Op 18 november 2026 bereikt Voyager 1 een nieuw record: dan staat de sonde precies één lichtdag van de aarde — zo'n 25,9 miljard kilometer — waardoor een "goedemorgen" vanaf de aarde er een volle dag over doet om aan te komen, en het antwoord er nog een dag overheen doet om terug te keren.
- Een radiosignaal van Voyager 1 reist nu al meer dan 22 uur door de ruimte voor het de aarde bereikt — verder van huis dan enig ander object dat de mensheid ooit heeft gebouwd.
Veelgestelde vragen
Wanneer werd Voyager 1 gelanceerd?
Op 5 september 1977 om 8:56 uur lokale tijd vanaf Kennedy Space Center, aan boord van een Titan/Centaur-raket — zestien dagen na Voyager 2.
Waarom bereikte Voyager 1 Jupiter eerder dan Voyager 2, terwijl het later lanceerde?
Voyager 1 kreeg een snellere, kortere route mee en haalde Voyager 2 op 19 december 1977 in.
Is Voyager 1 nog steeds actief?
Ja, in 2026 nog met twee instrumenten vanuit interstellaire ruimte; op 18 november 2026 bereikt de sonde de mijlpaal van één lichtdag afstand tot de aarde.