Verre Objecten
Het Andromedastelsel
Het verste object dat je met het blote oog kunt zien, is een compleet sterrenstelsel — groter dan onze eigen Melkweg. Het Andromedastelsel (Messier 31) is ons dichtstbijzijnde grote buurstelsel: een spiraal van honderden miljarden sterren op 2,5 miljoen lichtjaar afstand. De Perzische astronoom Al-Sufi beschreef het al in het jaar 964 als een "kleine wolk", maar pas in 1923 bewees Edwin Hubble met één veranderlijke ster dat die wolk ver búiten de Melkweg ligt — en dat ons heelal uit talloze sterrenstelsels bestaat.
Wat zie je hier?
Dit is het complete Andromedastelsel, gefotografeerd in ultraviolet licht door NASA's Galaxy Evolution Explorer. Ultraviolet verraadt precies waar de jongste, heetste sterren staan: de blauwwitte ringen en armen zijn enorme kraamkamers waar op dit moment sterren geboren worden, terwijl de gloeiende kern vooral uit oudere sterren bestaat. Het stelsel telt naar schatting rond een biljoen sterren — ruwweg het dubbele van de Melkweg. Toen Hubble in 2015 slechts een strook van de schijf fotografeerde, waren daarop al ruim 100 miljoen sterren afzonderlijk te onderscheiden.
Andromeda en de Melkweg zijn de twee zwaargewichten van de Lokale Groep, een clubje van tientallen sterrenstelsels dat door de zwaartekracht bijeen wordt gehouden. En die twee zwaargewichten bewegen naar elkaar toe: metingen laten zien dat Andromeda ons met zo'n 110 kilometer per seconde nadert. Over ongeveer 4,5 miljard jaar versmelten beide stelsels tot één reusachtig nieuw sterrenstelsel.
De oneindigheid in perspectief
- Het licht op deze foto vertrok 2,5 miljoen jaar geleden — er liep toen nog geen enkele moderne mens op aarde; onze verre voorouders maakten net hun eerste stenen werktuigen.
- Als je Andromeda vanavond met het blote oog ziet, kijk je verder terug in de tijd dan met wat dan ook zonder hulpmiddel mogelijk is: 2,5 miljoen jaar, met alleen je ogen.
- Ondanks een naderingssnelheid van zo'n 110 kilometer per seconde duurt de botsing met de Melkweg nog zo'n 4,5 miljard jaar — de ruimte ertussen is zó leeg en zó groot dat zelfs die snelheid er nauwelijks toe lijkt te doen.