Verre Objecten
Antennae-stelsels
Twee spiraalstelsels, ooit net zo rustig als onze eigen Melkweg, zijn al honderden miljoenen jaren in een dodelijke omhelzing verwikkeld. De Antennae-stelsels — NGC 4038 en NGC 4039 — botsen zo hevig dat sterren uit hun oorspronkelijke stelsels zijn losgerukt en lange, gebogen sporen door de ruimte trekken. Die sporen geven het duo zijn naam: door een telescoop op aarde lijken ze op de voelsprieten van een insect.
Wat zie je hier?
Zo'n 900 miljoen jaar geleden waren NGC 4038 en NGC 4039 nog twee gewone, van elkaar gescheiden spiraalstelsels. Door de onderlinge zwaartekracht raakten ze steeds dichter bij elkaar, tot ze elkaar zo'n 600 miljoen jaar geleden voor het eerst doorkruisten. Bij zo'n botsing raken sterren zelf zelden elkaar — de afstanden daartussen zijn simpelweg te groot — maar de enorme wolken gas en stof in beide stelsels wél, met spectaculaire gevolgen: overal waar dat gas samenklontert ontstaan in hoog tempo nieuwe sterren, in een periode die astronomen een "starburst" noemen.
De karakteristieke "antennes" waar het object zijn naam aan dankt, zijn de lange staarten van sterren en gas die de zwaartekracht bij de eerste passage uit beide stelsels trok. Ze zijn inmiddels tientallen miljoenen lichtjaar lang en het best zichtbaar op wijdveldopnames vanaf de grond. Op deze scherpe close-up zie je vooral het hart van de botsing: de twee oorspronkelijke kernen, omgeven door duizenden nieuwgeboren sterhopen.
De oneindigheid in perspectief
- Het licht op deze foto vertrok 62 miljoen jaar geleden — enkele miljoenen jaren nadat een inslag op aarde een einde maakte aan het tijdperk van de dinosauriërs.
- Binnen naar schatting 400 miljoen jaar versmelten de twee stelselkernen definitief tot één elliptisch sterrenstelsel — een proces dat we alleen in slow motion kunnen volgen via momentopnames zoals deze.
- Astronomen bestuderen de Antennae-stelsels juist zo intensief omdat ze een voorproefje geven van wat onze eigen Melkweg mogelijk te wachten staat bij een toekomstige botsing met de Andromedanevel, over enkele miljarden jaren.