Verre Objecten
Helixnevel
Dit is wat er overblijft wanneer een ster als onze zon aan haar levenseinde komt — geen knal, maar een rustige, kolkende afscheidswolk. De Helixnevel is een van de dichtstbijzijnde en best bestudeerde planetaire nevels aan de hemel, en dankt haar bijnaam "Oog van God" aan de ringvorm met een heldere, felle kern: precies zo'n stervende ster die haar buitenste lagen heeft afgeworpen.
Wat zie je hier?
In het centrum van de ring staat een piepkleine, hete witte dwerg — het uitgebrande hart van de oorspronkelijke ster, nauwelijks groter dan de aarde maar gloeiend heet. De ultraviolette straling die deze dwerg uitzendt, laat het weggeblazen gas eromheen oplichten in de karakteristieke kleuren: blauwgroen dichtbij de kern (zuurstof), rood in de buitenste randen (waterstof en stikstof).
De duizenden fijne, komeetachtige filamenten die naar binnen wijzen ontstaan doordat een snellere, latere sterrenwind tegen het eerder uitgestoten, langzamere gas botst — vergelijkbaar met golven die tegen een dijk slaan. De nevel is in werkelijkheid geen platte ring maar een soort cilinder of bel van gas, die toevallig bijna recht op ons gericht staat. Daardoor lijkt hij vanaf de aarde op een ring in plaats van een buis.
De oneindigheid in perspectief
- Op 650 lichtjaar is de Helixnevel een van de dichtstbijzijnde planetaire nevels — kosmisch gezien bijna om de hoek. Toch vertrok het licht dat je nu ziet nog altijd van vóór het jaar 1400.
- De ring is bijna 3 lichtjaar in doorsnee: zou je hem op de plek van ons zonnestelsel leggen, dan reikte hij tot ver voorbij de baan van de dichtstbijzijnde sterren.
- Deze nevel toont het lot dat onze eigen zon over ongeveer 5 miljard jaar te wachten staat: geen supernova, maar een zachte laatste adem die haar buitenlagen de ruimte in blaast en een witte dwerg achterlaat.