Verre Objecten
Katteoognevel
Een dodende ster die niet netjes rond, maar in een verbluffend complex patroon van ringen, bellen en jets haar buitenlagen afwierp. De Katteoognevel (NGC 6543) behoort tot de eerste planetaire nevels ooit ontdekt (in 1786) en blijft een van de structureel meest ingewikkelde: latere Hubble- en Chandra-waarnemingen onthulden concentrische schillen, gebogen jets en zelfs röntgengloeiend gas in het centrum.
Wat zie je hier?
In het centrum bevindt zich de overgebleven, extreem hete kern van een ster die ooit leek op onze zon. Terwijl deze kern langzaam afkoelt tot een witte dwerg, stootte hij in een reeks van uitbarstingen laag na laag gas af, wat de concentrische ringstructuur verklaart die je in de nevel ziet.
De precieze oorzaak van de asymmetrische jets en bochten blijft onderwerp van onderzoek; een populaire hypothese is een verborgen begeleidende ster die de uitstoot van gas in een grillig, niet-symmetrisch patroon stuurde in plaats van de gebruikelijke, meer bolvormige planetaire nevel.
De oneindigheid in perspectief
- Het licht dat je nu ziet vertrok zo'n 3.300 jaar geleden — rond de tijd van het oude Egyptische Nieuwe Rijk.
- Planetaire nevels zoals deze zijn kosmisch gezien kortstondig: binnen enkele tienduizenden jaren zal het uitgestoten gas verder verspreiden en vervagen, terwijl de centrale ster afkoelt tot een simpele witte dwerg.
- Dit is het lot dat onze eigen zon over zo'n vijf tot zes miljard jaar te wachten staat — ook zij zal ooit haar buitenlagen afwerpen en als witte dwerg achterblijven.