Verre Objecten
Twin Jet-nevel (M2-9)
Twee stralen gas schieten met meer dan een miljoen kilometer per uur de ruimte in — recht uit een dubbelstersysteem dat op sterven na dood is. De Twin Jet-nevel, ook wel bekend als M2-9 of (verwarrend genoeg) als "vlindernevel", is een van de meest symmetrische bipolaire planetaire nevels die we kennen: twee glinsterende, vlindervormige lobben van gas die in spiegelbeeld van een centraal stersysteem wegwaaieren.
Wat zie je hier?
M2-9 werd in 1947 ontdekt door de Duits-Amerikaanse astronoom Rudolph Minkowski. In het hart van de nevel gaat een dubbelstersysteem schuil: een stervende, zware ster die haar buitenste lagen afstoot, samen met een lichtere begeleidende ster. Omdat het stervende paar samen draait, wordt het weggeblazen gas niet gelijkmatig in alle richtingen verspreid, maar in twee scherp begrensde lobben langs de rotatie-as — vandaar de bipolaire, "vlindervormige" structuur.
Binnen die lobben stromen twee stralen gas weg met een snelheid van meer dan één miljoen kilometer per uur (ruim 300 kilometer per seconde) — vandaar de naam Twin Jet-nevel. Metingen van hoe snel de nevel in de loop der tijd groter wordt, wijzen erop dat de uitbarsting die de lobben vormde nog maar zo'n 1.200 jaar geleden plaatsvond: astronomisch gezien nog maar net.
De oneindigheid in perspectief
- Het licht dat je nu ziet vertrok zo'n 2.100 jaar geleden — rond de tijd dat het Romeinse Rijk zich over de Middellandse Zee uitbreidde.
- De vorm die je hier ziet is een momentopname van nog maar 1.200 jaar gasuitstoot — voor een nevel is dat verbluffend jong, bijna "vers" op kosmische tijdschaal.
- Met snelheden van honderden kilometers per seconde legt het gas in de lobben in één menselijke levensspanne al miljarden kilometers af — en toch duurt het millennia voor de nevel goed en wel is uitgedoofd.