Verre Objecten
Vela-pulsar
Een neutronenster amper zo groot als een stad, die met duizelingwekkende regelmaat ronddraait en daarbij als een kosmische vuurtoren straling over de aarde laat scheren. De Vela-pulsar is het overblijfsel van een ster die naar schatting tienduizend tot elfduizend jaar geleden als supernova explodeerde, en behoort tot de helderste pulsars aan de hemel in gammastraling — een van de eerste objecten waarvan is aangetoond dat ze in dat deel van het spectrum meetbaar pulseren.
Wat zie je hier?
De Vela-pulsar draait ongeveer elf keer per seconde om zijn as — een neutronenster van nog geen twintig kilometer breed die desondanks zwaarder is dan onze zon. Bij elke omwenteling zwiept een bundel straling langs de aarde, wat we waarnemen als regelmatige "pulsen", vergelijkbaar met het knipperlicht van een vuurtoren.
Rond de pulsar kolkt een pulsarwindnevel van hoogenergetische deeltjes, zichtbaar in röntgenstraling als een wervelend, bijna vloeibaar ogend patroon — het resultaat van de intense magnetische en energetische omgeving die de snel draaiende neutronenster om zich heen opwekt.
De oneindigheid in perspectief
- Het licht (en de radiopulsen) die je nu zou meten, zijn zo'n duizend jaar onderweg — ongeveer sinds de vroege Middeleeuwen in Europa.
- Sinds zijn ontstaan is de rotatiesnelheid van de Vela-pulsar geleidelijk afgenomen, met af en toe een plotselinge kleine versnelling (een "glitch") die astronomen toeschrijven aan interne herschikkingen in de superdichte neutronenster.
- Een neutronenster als deze bevat de massa van onze zon samengeperst tot een bol van amper twintig kilometer — een eierlepel van dat materiaal zou op aarde vele miljoenen tonnen wegen.