Telescopen
FAST Radiotelescoop
Een radioschotel zo groot dat hij past in een natuurlijk dal in de Chinese bergen, en groot genoeg voor dertig voetbalvelden. FAST (Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope), ook wel "Tianyan" ("Hemeloog") genoemd, is met zijn schotel van 500 meter doorsnede de grootste enkelvoudige radiotelescoop ter wereld — gebouwd in de afgelegen bergen van de provincie Guizhou en operationeel sinds 2020.
Wat maakt FAST zo krachtig?
In plaats van een kunstmatige kom te graven, gebruikte China een natuurlijke, komvormige kalksteendoline als basis — wat de bouwkosten aanzienlijk drukte vergeleken met een volledig kunstmatige constructie van vergelijkbare omvang. Duizenden driehoekige panelen vormen samen de reflecterende schotel, waarvan de vorm actief kan worden aangepast om signalen uit verschillende richtingen scherp te bundelen.
Dankzij zijn enorme oppervlak is FAST extreem gevoelig voor zwakke radiosignalen, en heeft de telescoop al meer dan duizend nieuwe pulsars ontdekt sinds ingebruikname — ruwweg net zoveel als alle andere radiotelescopen ter wereld in dezelfde periode samen. FAST speelt ook een centrale rol in het speuren naar snelle radiostoten (fast radio bursts), mysterieuze milliseconden-flitsen uit verre sterrenstelsels.
In perspectief
- De schotel van FAST is groot genoeg om er dertig standaard voetbalvelden in kwijt te kunnen — een omvang die alleen mogelijk was door gebruik te maken van het natuurlijke landschap.
- Rond de telescoop geldt een stille zone: mobiele telefoons en andere radiozenders zijn in de wijde omgeving verboden of streng gereguleerd, om de extreem gevoelige ontvangst niet te verstoren.
- Met meer dan duizend nieuw ontdekte pulsars in enkele jaren heeft FAST het aantal bekende pulsars wereldwijd fors laten groeien — een van de duidelijkste voorbeelden van China's groeiende rol in de moderne radioastronomie.