Verre Objecten
Zwarte Oog-stelsel (M64)
Van buiten een keurig spiraalstelsel met honderd miljard sterren — van binnen een stelsel dat letterlijk met zichzelf in de knoop ligt. Messier 64, bijgenaamd het Zwarte Oog-stelsel, dankt zijn naam aan de brede donkere stofband die als een blauwe plek voor zijn stralende kern hangt. Pas in de jaren negentig ontdekten astronomen wat daaronder schuilgaat: twee enorme gaslagen die in tegengestelde richting om elkaar heen draaien.
Wat zie je hier?
Die donkere band is een dikke sluier van stof en gas die het licht van de sterren erachter grotendeels tegenhoudt — vandaar de bijnamen "Zwarte Oog" en "Evil Eye". Het stelsel zelf draait, zoals de meeste spiraalstelsels, gewoon met de klok mee. Maar in de jaren negentig ontdekten onderzoekers dat het interstellaire gas in de buitenste regionen van M64 juist de andere kant op beweegt: tegen de sterren en het gas in het binnenste in.
De meest waarschijnlijke verklaring is een botsing van lang geleden: M64 zou meer dan een miljard jaar geleden een kleiner, gasrijk satellietstelsel hebben opgeslokt dat in de verkeerde richting om M64 draaide. Dat vreemde gas botst nog altijd met het oorspronkelijke gas van het stelsel, wat de vorming van nieuwe sterren in de dichte, stoffige binnenring flink aanjaagt. In het hart van dit alles zit een zwart gat van zo'n 8,4 miljoen zonsmassa's.
De oneindigheid in perspectief
- Het licht op deze foto vertrok 17 miljoen jaar geleden — lang voordat er ook maar één mensachtige over de aarde liep.
- De twee tegengesteld draaiende gaslagen botsen al zo lang dat het stervormingsgebied errond nog altijd actief is — een botsing die zich in slow motion over honderden miljoenen jaren afspeelt.
- M64 werd in 1779 onafhankelijk van elkaar ontdekt door drie verschillende waarnemers binnen één jaar tijd — een teken van hoe opvallend helder het is, zelfs met de kleine telescopen van toen.