Telescopen
Square Kilometre Array
Geen enkele telescoop, maar duizenden kleinere antennes die samen als één immens instrument moeten gaan functioneren. De Square Kilometre Array (SKA) is een internationaal project dat radiotelescopen bouwt op twee continenten tegelijk: schotelantennes in Zuid-Afrika (SKA-Mid) en eenvoudige, boomvormige antennes in Australië (SKA-Low), samen beheerd door de intergouvernementele SKA-organisatie.
Waarom verspreiden over twee continenten?
Door antennes over grote afstanden te verspreiden (uiteindelijk honderden kilometers) kan de SKA extreem scherpe details waarnemen, terwijl het totale verzamelde oppervlak van alle antennes samen een gevoeligheid oplevert die geen enkele bestaande radiotelescoop evenaart. De naam verwijst naar het uiteindelijke doel: een totaal verzamelend oppervlak van ongeveer één vierkante kilometer.
Wanneer de SKA volledig operationeel is, moet hij onder meer helpen bij het opsporen van de allereerste sterren en sterrenstelsels na de oerknal, het testen van Einsteins relativiteitstheorie via pulsars, en het speuren naar mogelijke technosignaturen — signalen die zouden kunnen wijzen op buitenaardse technologie.
In perspectief
- De hoeveelheid data die de volledig uitgebouwde SKA dagelijks zal verzamelen, overtreft naar verwachting ruimschoots wat het volledige mondiale internetverkeer nu genereert — ondenkbaar te verwerken zonder gespecialiseerde supercomputers en kunstmatige intelligentie.
- Zuid-Afrika en Australië zijn bewust gekozen vanwege hun uitgestrekte, dunbevolkte binnenlanden, waar radiostilte gemakkelijker te beschermen is dan in dichtbevolkte gebieden.
- De eerste fase van de SKA wordt in de tweede helft van de jaren 2020 operationeel; latere uitbreidingsfasen moeten het instrument de komende decennia verder laten groeien.