Kosmos
Mars Pathfinder: de eerste wielsporen op een andere planeet
Een rover zo klein als een magnetronoven, neergezet door een landing vol stuiterende airbags. Op 4 juli 1997 om 10:07 uur Pacific Daylight Time landde Mars Pathfinder in Ares Vallis op Mars — de eerste geslaagde landing op de rode planeet sinds de Viking-missies van 1976. Twee weken geleden, op 4 juli 2026, was het precies negenentwintig jaar geleden.
Een goedkope missie met een gewaagde landing
Mars Pathfinder vertrok op 4 december 1996 vanaf Cape Canaveral aan boord van een Delta II-raket — nog geen jaar na het overlijden van astronoom Carl Sagan, naar wie de lander later werd vernoemd: het Carl Sagan Memorial Station. In plaats van een dure sequentie van remraketten koos NASA voor iets radicaal goedkopers: een hitteschild, een parachute en op het laatste moment een cluster grote airbags die de lander omhulden voordat hij letterlijk over het Marsoppervlak stuiterde en tot stilstand rolde. Het was de eerste keer dat deze techniek werd gebruikt op een andere planeet.
Aan boord zat Sojourner, een rover van 10,6 kilogram en 65 centimeter lang, met een topsnelheid van ongeveer 1 centimeter per seconde. Sojourner verwijderde zich nooit verder dan een meter of twaalf van de lander en reed in totaal zo'n honderd meter — bescheiden cijfers, maar genoeg om geschiedenis te schrijven als de eerste rover die ooit op een andere planeet dan de aarde heeft gereden.
Van zeven dagen naar bijna drie maanden
De missie was oorspronkelijk gepland voor een week, maar Sojourner en de lander bleven veel langer functioneren dan verwacht. Het laatste datacontact met de aarde vond plaats op 27 september 1997. In die periode stuurde Mars Pathfinder ruim 2,3 miljard bits aan informatie terug: meer dan 16.500 foto's van de lander, 550 foto's van de rover en meer dan vijftien chemische analyses van rotsen en bodem in de landingsplaats Ares Vallis — een oude, door water uitgesleten kanaalvlakte.
De missie bewees dat een lowbudget "Discovery-klasse" missie een planeet kon verkennen zonder de kosten van de grote Viking-landers uit de jaren zeventig, en de airbaglandingstechniek keerde later terug bij de rovers Spirit en Opportunity (2004).
De oneindigheid in perspectief
- Sojourner reed in totaal zo'n honderd meter over Mars — een afstand die een mens in ongeveer een minuut te voet aflegt, maar die toen gold als een record voor planetaire verkenning.
- Het signaal van de landing had er ruim tien minuten over gedaan om de aarde te bereiken — tegen ruim 1 seconde voor de maan, of 4,5 uur voor het veel verdere Pluto.
- Van een geplande missie van zeven dagen groeide Mars Pathfinder uit tot bijna drie maanden aan actief onderzoek — een verhouding die sindsdien bij vrijwel elke Marsmissie is herhaald.
Veelgestelde vragen
Wanneer landde Mars Pathfinder op Mars?
Op 4 juli 1997 om 10:07 uur Pacific Daylight Time (17:07 UTC), in Ares Vallis.
Wat was Sojourner en wat maakte de rover bijzonder?
Een 10,6 kilogram wegende rover — de eerste die ooit op een andere planeet dan de aarde reed. Gepland voor zeven dagen, bleef ze actief tot 27 september 1997.
Waarom was Mars Pathfinder zo belangrijk?
De eerste geslaagde Marslanding sinds Viking in 1976, en de eerste met de goedkope airbagtechniek die later ook Spirit en Opportunity naar Mars bracht.